YÖK Formatında Akademik Özgeçmiş Hazırlama Rehberi

Akademik dünyada özgeçmiş, özel sektördeki bir sayfalık CV'den çok farklı bir belgedir. Burada amaç kendinizi kısa ve çarpıcı biçimde pazarlamak değil, akademik birikiminizi eksiksiz, doğrulanabilir ve belirli bir düzen içinde ortaya koymaktır. Türkiye'deki üniversitelerde bu düzenin adı çoğu zaman "YÖK formatı"dır: öğrenim bilgileri, akademik unvanlar, yönetilen tezler, yayınlar, projeler, idari görevler ve verilen dersler numaralı başlıklar altında sıralanır. Jüri üyeleri ve komisyonlar dosyaları bu düzene göre okumaya alışkın olduğundan, formatın dışına çıkan bir özgeçmiş değerlendirmeyi zorlaştırır ve gereksiz soru işaretleri doğurur.

Bu rehberde YÖK formatında akademik özgeçmişin hangi durumlarda istendiğini, her bölüme tam olarak ne yazılması gerektiğini, yayınların ve bildirilerin nasıl kaynak gösterileceğini, YÖKSİS'teki bilgilerinizle özgeçmişiniz arasındaki ilişkiyi ve başvuru dosyalarında en sık karşılaşılan hataları somut örneklerle ele alıyoruz. Yazının sonunda başvurudan önce kullanabileceğiniz bir kontrol listesi ve sık sorulan sorular da bulacaksınız.

YÖK Formatında Akademik Özgeçmiş Nedir?

YÖK formatı, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında akademik personel başvurularında yaygın olarak kullanılan, standart başlıklara sahip özgeçmiş düzenidir. Pek çok üniversitenin personel daire başkanlığı web sitesinde "Özgeçmiş Formu" veya "Akademik Özgeçmiş (YÖK Formatı)" adıyla indirilebilir bir şablon bulunur. Bu şablonlar kurumdan kuruma küçük farklılıklar gösterse de temel iskelet büyük ölçüde aynıdır: kişisel bilgiler, öğrenim durumu tablosu, akademik unvanlar, yönetilen tezler, yayınlar (alt başlıklarıyla), projeler, idari görevler, üyelikler, ödüller ve son dönemde verilen dersler.

Bu formatın özel sektör CV'sinden en önemli farkı, seçicilik yerine eksiksizliğe dayanmasıdır. Özel sektör için hazırladığınız bir CV'de, CV hazırlama rehberimizde anlattığımız gibi, ilgisiz deneyimleri çıkarmak ve en güçlü başarıları öne almak doğru stratejidir. Akademik özgeçmişte ise her yayın, her bildiri ve her tez danışmanlığı kendi kategorisinde yer almalıdır; çünkü değerlendirme çoğu zaman puanlama tablolarıyla yapılır ve eksik bir kalem doğrudan puan kaybı anlamına gelebilir.

Hangi Durumlarda YÖK Formatında Özgeçmiş İstenir?

YÖK formatında özgeçmiş genellikle aşağıdaki süreçlerde talep edilir. Her sürecin kendine özgü kriterleri olduğu için özgeçmişinizi başvurunun türüne göre gözden geçirmeniz gerekir.

Akademik kadro başvuruları

Araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, Dr. Öğretim Üyesi, doçent ve profesör kadrolarına yapılan başvurularda özgeçmiş, başvuru dosyasının temel belgelerinden biridir. İlanlar Resmî Gazete'de ve YÖK'ün akademik ilan platformunda yayımlanır; ilan metninde istenen belgeler listesinde "YÖK formatında özgeçmiş" ya da yalnızca "özgeçmiş" ifadesi yer alabilir. Araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi başvurularında ALES ve yabancı dil puanı gibi ölçütler öne çıkarken, öğretim üyesi kadrolarında yayın ve proje performansı belirleyici hale gelir.

Doçentlik başvurusu

Doçentlik başvuruları Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) üzerinden, kurulun belirlediği temel alan kriterlerine göre yapılır. Bu süreçte bilgilerin büyük kısmı elektronik sistem üzerinden girilir ve yayınların hangi kriter maddesine karşılık geldiği ayrıca belirtilir. Özgeçmiş, jüri üyelerinin adayın akademik gelişimini bir bütün olarak görmesini sağlar. Doçentlik kriterleri ve başvuru usulleri dönemsel olarak güncellenebildiği için başvurudan önce ÜAK'ın yürürlükteki temel alan kriterlerini ve başvuru kılavuzunu mutlaka kontrol edin.

Atama ve yükseltme süreçleri

Dr. Öğretim Üyesi kadrosuna yeniden atanma, doçent ve profesör kadrolarına atanma gibi süreçlerde üniversiteler 2547 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliğin yanında kendi "atama ve yükseltme kriterlerini" uygular. Bu kriterler üniversiteden üniversiteye belirgin farklar gösterir: bir kurum belirli sayıda Q1 dergi makalesi isterken, bir diğeri proje yürütücülüğünü ön koşul olarak arayabilir. Özgeçmişiniz bu süreçte kriter tablosuyla birlikte okunur.

Diğer durumlar

• Lisansüstü programlara (özellikle doktora) başvurularda bazı enstitüler bu formatı tercih eder.
• TÜBİTAK ve benzeri kurumlara proje başvurularında araştırmacı özgeçmişi istenir; ancak bu kurumların kendi formatları vardır ve YÖK formatı birebir kullanılmaz.
• Kurumlar arası görevlendirme, misafir öğretim üyeliği ve bazı ödül başvurularında da akademik özgeçmiş talep edilebilir.

YÖK Formatında Özgeçmişin Bölümleri

Aşağıda yaygın olarak kullanılan YÖK özgeçmiş şablonunun bölümlerini sırasıyla ele alıyoruz. Kurumunuzun şablonunda başlık numaraları veya ifadeler farklıysa, o kurumun şablonuna uymanız her zaman daha güvenlidir.

1. Kişisel bilgiler ve unvan

Adınız soyadınız, doğum tarihiniz, mevcut akademik unvanınız ve çalıştığınız kurum bu bölümde yer alır. İletişim bilgisi olarak kurumsal e-posta adresinizi tercih edin. Özel sektör CV'lerinde olduğu gibi medeni durum, askerlik veya ehliyet bilgisi bu formatta genellikle istenmez. ORCID numaranızı eklemek ise artık neredeyse standart hale gelmiştir; jüri üyeleri yayınlarınızı doğrulamak için bu numarayı sıkça kullanır.

2. Öğrenim durumu

Öğrenim bilgileri tablo halinde verilir. Tablo genellikle "Derece, Alan, Üniversite, Yıl" sütunlarından oluşur ve lisanstan doktoraya doğru sıralanır.

Yüksek lisans ve doktora tez başlıklarınızı ve danışmanınızın adını bu tablonun altına ayrıca yazmanız iyi bir uygulamadır. Örneğin: "Doktora Tezi: Zeolit destekli katalizörlerle biyodizel üretiminin optimizasyonu. Danışman: Prof. Dr. Ayşe Yılmaz." Yurt dışında alınan dereceler için YÖK denklik bilgisini belirtmek, değerlendirmede olası soruları önler.

3. Akademik unvanlar

Bu bölümde araştırma görevlisi, Dr. Öğretim Üyesi, doçent ve profesör gibi unvanlarınızı, unvanı aldığınız tarihi, kurumu ve bilim alanını yazarsınız. Doçentlik için unvanın alındığı tarih ile kadroya atanma tarihi farklı olabilir; ikisini karıştırmayın. Şablonların çoğunda doçentlik satırında "Doçentlik Tarihi" ve "Bilim Alanı" ayrı ayrı istenir.

4. Yönetilen yüksek lisans ve doktora tezleri

Danışmanlığını yürüttüğünüz ve tamamlanan tezler, öğrencinin adı, tez başlığı, kurum ve yıl ile birlikte listelenir. Devam eden tezleri ayrı bir alt başlıkta "devam ediyor" ibaresiyle göstermek şeffaflık açısından doğrudur; ancak bazı kriter tablolarında yalnızca tamamlanmış tezler puanlanır. Eş danışmanlıkları da belirtmeyi unutmayın; bunları tek danışmanlık gibi göstermek ileride sorun yaratabilir.

5. Yayınlar

Yayınlar bölümü özgeçmişin en kritik ve en çok incelenen kısmıdır. Klasik YÖK şablonunda yayınlar genellikle şu alt başlıklarla ayrılır:

1. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler (SCI, SCI-Expanded, SSCI, AHCI)
2. Uluslararası bilimsel toplantılarda sunulan ve bildiri kitabında basılan bildiriler
3. Yazılan uluslararası kitaplar veya kitaplardaki bölümler
4. Ulusal hakemli dergilerde yayımlanan makaleler
5. Ulusal bilimsel toplantılarda sunulan ve bildiri kitabında basılan bildiriler
6. Diğer yayınlar

Makaleleri ayırırken derginin hangi indekste tarandığını doğru belirtmek çok önemlidir. SCI ve SCI-Expanded genellikle fen ve mühendislik alanlarını, SSCI sosyal bilimleri, AHCI ise sanat ve beşeri bilimleri kapsar. Bu indekslerin hepsi Web of Science çatısı altındadır. Scopus, ESCI veya TR Dizin'de taranan dergiler ise çoğu şablonda farklı alt başlıklar altında gösterilir. Derginin yayın tarihinde hangi indekste tarandığını Web of Science Master Journal List gibi kaynaklardan kontrol edin; çünkü dergiler indekse girip çıkabilir ve bazı kriterler makalenin yayımlandığı yıldaki durumu esas alır.

6. Projeler

TÜBİTAK, Avrupa Birliği (örneğin Horizon Europe), Kalkınma Ajansları ve üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) birimi tarafından desteklenen projeler bu bölümde yer alır. Her proje için proje adı, destekleyen kurum, proje numarası, görevinizin ne olduğu (yürütücü, araştırmacı, danışman, bursiyer) ve başlangıç-bitiş tarihleri yazılmalıdır. Görevinizi açıkça belirtmek kritiktir; çünkü atama kriterlerinde yürütücülük ile araştırmacılık genellikle farklı puanlanır.

7. İdari görevler

Bölüm başkanlığı, anabilim dalı başkanlığı, bölüm başkan yardımcılığı, enstitü müdür yardımcılığı, Erasmus koordinatörlüğü, akreditasyon komisyonu üyeliği gibi görevler kurum ve tarih aralığı ile yazılır. Kısa süreli komisyon görevlerini de ekleyebilirsiniz; ancak her birini ayrı satır yerine "Çeşitli bölüm komisyonlarında üyelik (2021-2024)" gibi toplu bir ifadeyle göstermek okunabilirliği artırır.

8. Bilimsel ve mesleki kuruluşlara üyelikler

Türk Kimya Derneği, IEEE, American Chemical Society gibi ulusal ve uluslararası mesleki kuruluşlara üyelikler, dergi editörlükleri, yayın kurulu üyelikleri ve hakemlikler bu bölümde yer alabilir. Hakemlik yaptığınız dergileri listelemek, alanınızda tanındığınızı gösteren değerli bir göstergedir. Bazı şablonlarda hakemlikler ayrı bir başlık olarak istenir.

9. Ödüller

Ödülün adı, veren kurum ve yıl yazılır. TÜBA-GEBİP, TÜBİTAK teşvik ödülleri, üniversitelerin yayın teşvik ödülleri ve kongrelerde alınan en iyi bildiri ödülleri bu bölüme girer. Akademik değeri tartışmalı, ücret karşılığı verilen "ödüller" ise dosyanıza zarar verebilir; bunları eklemeyin.

10. Verilen dersler

Klasik şablonda son iki yılda verdiğiniz lisans ve lisansüstü dersler bir tablo halinde istenir. Tablo genellikle akademik yıl, dönem, dersin adı, haftalık teorik ve uygulama saatleri ile öğrenci sayısından oluşur.

Öğrenci sayılarını tahmini değil, öğrenci bilgi sisteminden alınan gerçek verilerle yazın. Ortak yürütülen dersleri "ortak ders" notuyla belirtmek dürüstlük açısından önemlidir.

Kaynak Gösterimi: APA Benzeri Yazım Örnekleri

YÖK şablonları kesin bir atıf stili dayatmaz; ancak pratikte APA'ya benzeyen, yazar-yıl-başlık-dergi-cilt-sayı-sayfa sıralamasını izleyen bir yazım yaygındır. Önemli olan seçtiğiniz stili tüm özgeçmiş boyunca tutarlı uygulamaktır. Kendi adınızı kalın yazmak, çok yazarlı yayınlarda katkınızın yerini jüriye hızlıca gösterir.

Bildirilerde tam metin mi yoksa özet mi basıldığını, sözlü mü poster mi sunulduğunu belirtin. Birçok kriter tablosunda tam metin ve özet bildiriler farklı puanlanır ve bu bilgi eksik olduğunda jüri en düşük ihtimali esas alabilir. Kitaplarda ISBN bilgisini, yayınevinin adını ve kitabın uluslararası mı ulusal mı yayınevi tarafından basıldığını eklemek de faydalıdır.

YÖKSİS ile Özgeçmiş Arasındaki İlişki

YÖKSİS (Yükseköğretim Bilgi Sistemi), akademisyenlerin özgeçmiş bilgilerinin tutulduğu ve YÖK Akademik arama sayfasında görüntülendiği merkezi sistemdir. Yayınlarınız, projeleriniz, tez danışmanlıklarınız ve idari görevleriniz burada kayıtlıdır. Pek çok kurum YÖKSİS'ten alınan çıktıyı özgeçmiş yerine kabul edebilir ya da başvuru dosyasındaki özgeçmişin YÖKSİS'teki bilgilerle karşılaştırmasını yapabilir.

Bu nedenle iki kaynak arasındaki tutarlılık çok önemlidir. Başvuru dosyanızda yer alan ama YÖKSİS'te bulunmayan bir yayın, jüri üyelerinin aklında soru işareti bırakabilir; tersi durumda ise dosyanızda unuttuğunuz bir yayın için puan kaybedebilirsiniz. Önerilen yöntem şudur:

1. Önce YÖKSİS'teki tüm kayıtlarınızı gözden geçirin; eksik veya hatalı kayıtları düzeltin.
2. ORCID, Web of Science ve Scopus yazar profillerinizi YÖKSİS ile karşılaştırın; yazar adı varyasyonları (örneğin "Demir A." ve "Demir Ahmet") nedeniyle birleşmemiş kayıtları birleştirin.
3. YÖK formatındaki özgeçmişinizi bu güncellenmiş verilerden üretin.
4. Başvuru öncesinde son bir kez iki kaynağı satır satır karşılaştırın.

YÖKSİS çıktısının kabul edilip edilmediği, hangi formatta istendiği ve ıslak imza gerekip gerekmediği kurumdan kuruma değişebilir. İlan metninde açık bir bilgi yoksa personel daire başkanlığına sormak en sağlıklı yoldur.

Şablonu sıfırdan Word'de düzenlemekle uğraşmak istemiyorsanız, sitemizdeki YÖK akademik CV oluşturucu ile bölümleri tek tek doldurup YÖK formatına uygun bir çıktı alabilirsiniz. Araç tarayıcınızda çalışır ve girdiğiniz bilgileri sunucuya göndermez; yine de üretilen çıktıyı kurumunuzun istediği şablonla karşılaştırmanızı öneririz.

Disipline Göre Dikkat Edilmesi Gerekenler

Akademik özgeçmiş her alanda aynı iskeleti kullansa da vurgulanması gereken unsurlar disipline göre değişir.

• Fen ve mühendislik: SCI-E makaleler, çeyreklik dilimleri, patentler ve dış destekli projeler öne çıkar. Patentleri ayrı bir başlıkta, başvuru ve tescil durumlarıyla birlikte gösterin.
• Sağlık bilimleri: Klinik çalışmalar, olgu sunumları ve uzmanlık eğitimi bilgileri önemlidir. Tıpta uzmanlık belgesi ve yan dal bilgisi öğrenim tablosuna eklenmelidir.
• Sosyal bilimler: SSCI makalelerin yanında kitaplar ve kitap bölümleri daha belirleyici olabilir. Kitapların hakem sürecinden geçip geçmediği ve yayınevinin niteliği değerlendirmede dikkate alınır.
• Güzel sanatlar ve mimarlık: Sergiler, konserler, tasarım projeleri, yarışma ödülleri ve sanatsal etkinlikler ayrı başlıklar altında, tarih ve mekân bilgisiyle verilmelidir. ÜAK'ın bu alanlar için tanımladığı sanatsal faaliyet kategorilerini esas alın.

Sık Yapılan Hatalar

Akademik özgeçmişlerdeki hatalar genellikle bilgisizlikten değil, aceleden ve dağınık kayıt tutmaktan kaynaklanır. Genel CV hataları için CV'de en sık yapılan hatalar yazımıza da göz atabilirsiniz; aşağıda akademik özgeçmişe özgü sorunları topladık.

Bunlara ek olarak şu hatalar da sık görülür:

• Aynı yayını iki kez saymak: Bir bildirinin genişletilmiş hali makale olarak yayımlandıysa ikisini de listeleyebilirsiniz, ancak bunu gizlememelisiniz. Bazı kriterler aynı çalışmanın iki kez puanlanmasını kabul etmez.
• Yağmacı (predatory) dergilerdeki yayınlar: Hızlı ve ücretli yayın vaat eden şüpheli dergilerdeki makaleler, birçok kurumda puanlanmadığı gibi dosyanızın genel itibarını da zedeleyebilir. Yayın yapmadan önce derginin gerçekten iddia ettiği indekste olup olmadığını doğrulayın.
• Tutarsız tarih ve biçim: Bir yerde "2023", başka yerde "Mart 2023", bir başka yerde "03/2023" yazmak dikkatsizlik izlenimi verir.
• Güncel olmayan dosya: Bir önceki başvurudan kalan özgeçmişi güncellemeden göndermek; özellikle "verilen dersler" tablosunun eski yıllara ait kalması sık rastlanan bir durumdur.
• Belge eksikliği: Özgeçmişte yazan her kalem için kanıtlayıcı belge (makale PDF'i, kabul yazısı, proje sözleşmesi, görevlendirme yazısı) hazır olmalıdır. Jüri veya komisyon belge isteyebilir.

Özgeçmişi Hazırlarken İzlenecek Pratik Adımlar

Dağınık kayıtlardan düzenli bir akademik özgeçmiş üretmek için aşağıdaki iş akışını öneriyoruz:

1. Ana kayıt dosyası oluşturun: Tüm yayınlarınızı, bildirilerinizi, projelerinizi ve görevlerinizi tek bir tabloda (örneğin bir elektronik tabloda) tutun. Her satıra indeks, çeyreklik, DOI, yazar sırası ve belge konumu gibi bilgileri ekleyin.
2. İlanı ve kriterleri okuyun: Başvuracağınız kurumun ilan metnini ve atama-yükseltme kriterlerini indirin; hangi kategorilerin nasıl tanımlandığını not edin.
3. Kurumun şablonunu kullanın: Kurum kendi şablonunu yayımlamışsa onu esas alın; yoksa yaygın YÖK şablonunu kullanın.
4. Ana kayıttan özgeçmişe aktarın: Her kalemi ilgili başlığa, tutarlı bir atıf stiliyle yerleştirin.
5. YÖKSİS ile karşılaştırın: İki kaynak arasındaki farkları giderin.
6. Bir meslektaşa okutun: Özellikle doçentlik ve profesörlük dosyalarında, süreci yakın zamanda tamamlamış bir meslektaşın gözden geçirmesi gözden kaçan hataları yakalamanızı sağlar.
7. PDF olarak kaydedin: Biçimin bozulmaması için son halini PDF olarak hazırlayın ve dosya adını "Soyad_Ad_Ozgecmis_2025.pdf" gibi anlaşılır bir şekilde verin.

Yurt dışındaki bir pozisyona veya uluslararası bir bursa başvuracaksanız YÖK formatı yerine İngilizce akademik CV gerekecektir. Bunun için İngilizce CV hazırlama rehberimiz iyi bir başlangıç noktasıdır. Akademiden özel sektöre geçmeyi düşünüyorsanız da uzun akademik özgeçmişinizi iş dünyasına uygun hale getirmek için kariyer değişikliği CV'si yazımızdaki yöntemlerden yararlanabilirsiniz.

Özet ve Kontrol Listesi

YÖK formatında akademik özgeçmiş, akademik birikiminizi eksiksiz, doğrulanabilir ve standart bir düzende sunmanızı sağlar. Başvuru dosyanızı göndermeden önce şu maddeleri tek tek kontrol edin:

• Başvurduğum kurumun güncel ilan metnini ve atama-yükseltme kriterlerini okudum.
• Kurumun kendi özgeçmiş şablonu varsa onu kullandım.
• Öğrenim tablosunda tez başlıkları ve danışman adları yer alıyor.
• Akademik unvanlarda unvan tarihi ile atanma tarihini doğru ayırdım.
• Yönetilen tezlerde tamamlanan ve devam edenleri ayrı gösterdim; eş danışmanlıkları belirttim.
• Makaleleri indekslerine göre (SCI, SCI-E, SSCI, AHCI, diğer) doğru alt başlıklarda listeledim.
• Bildirilerde tam metin/özet ve sözlü/poster bilgisini yazdım.
• Projelerde görev türümü ve proje numarasını belirttim.
• Verilen dersler tablosu güncel akademik yılları kapsıyor.
• Tüm atıflar aynı stilde, kendi adım kalın ve yazar sıraları orijinal haliyle.
• Özgeçmiş ile YÖKSİS kayıtlarım birbiriyle tutarlı.
• Her kalem için kanıtlayıcı belgem hazır.

Sıkça Sorulan Sorular

CV Kolay Editör Ekibi
Kariyer rehberlerimiz, iş arayanların karşılaştığı gerçek sorulara uygulanabilir yanıtlar vermek amacıyla hazırlanır ve düzenli olarak güncellenir. Bir hata fark ederseniz bize yazın.